ΠΙΝΑΚΕΣ – Η Καρδια της ηλεκ/κης εγκ/σης

Ο πίνακας αποτελεί την καρδιά της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης, καθώς από την σχεδίαση και την ποιότητά του εξαρτώνται τόσο η προστασία και η άνεση όσο και η κατανάλωση ενέργειας που επιβαρύνει το χώρο στον οποίο είναι εγκατεστημένος. Για το λόγο αυτό, η επιλογή των υλικών που χρησιμοποιούνται μέσα σε αυτόν πρέπει να γίνεται με γνώμονα την ποιότητα και τις προδιαγραφές που αυτά πληρούν, αλλά και σύμφωνα με τις τελευταίες τεχνολογικές τάσεις που θα ικανοποιήσουν τις ανάγκες του τελικού χρήστη. Τα υλικά ράγας μπορούμε να τα διαχωρίσουμε σε τρεις βασικές κατηγορίες ως προς το ρόλο τους στην εγκατάσταση: Τα υλικά προστασίας, τα υλικά διαχείρισης ενέργειας και τα υλικά αυτοματισμού.

Χαρακτηριστικά

Τι θα πρέπει να μας εξασφαλίζουν τα προϊόντα αυτά για να αποτελέσει σωστή επιλογή η αγορά τους; Καταρχήν οφείλουν να εμπνέουν εμπιστοσύνη και οικειότητα τόσο στον εγκαταστάτη όσο και στον τελικό χρήστη. Οι λύσεις που θα δίνουν να είναι καινοτόμες, παρέχοντας νέες τεχνολογίες, οι οποίες να προσανατολίζονται πάντα στις ανάγκες του πελάτη. Επίσης, όλα τα προϊόντα θα πρέπει να συνοδεύονται με τις κατάλληλες πιστοποιήσεις οι οποίες προκύπτουν από τους αυστηρότερους ελέγχους και διασφαλίζουν την αρτιότητα του υλικού και ως εκ τούτου όλης της εγκατάστασης.

Μεταφράζοντας όλες τις παραπάνω προϋποθέσεις αναλυτικά σε διάφορες κατηγορίες υλικών ράγας, είναι εύκολο να αναζητήσουμε τις συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές που οφείλουν να καλύπτουν. Ως γενική ιδέα, όλα τα προϊόντα ράγας, από το πιο συνήθη όπως είναι οι αυτόματες ασφάλειες, οι διακόπτες και τα ρελέ, μέχρι τα πιο ειδικά όπως είναι οι μετασχηματιστές, οι θερμοστάτες, τα αντικεραυνικά, τα όργανα μέτρησης, τα μπλοκ διανομής ακόμα και ορισμένες κατηγορίες βιομηχανικού υλικού, οφείλουν να είναι με τέτοιο τρόπο κατασκευασμένα, ώστε να υπάρχει η δυνατότητα να τοποθετηθούν σε όλους τους τύπους πινάκων διανομής, οικιακούς και βιομηχανικούς.

Ασφάλειες και ρελέ

Παράλληλα, αν θέλουμε να αναφερθούμε σε ειδικά τεχνικά χαρακτηριστικά ανά κατηγορία υλικών, θα πρέπει οπωσδήποτε να αναφερθούμε στις αυτόματες ασφάλειες οι οποίες οφείλουν να καλύπτουν όλο το φάσμα των εφαρμογών, τόσο στην οικιακή, όσο και στην κτιριακή εγκατάσταση σε ότι αφορά την θερμική προστασία και την ικανότητα διακοπής. Να υπάρχει δηλαδή η ενδεδειγμένη λύση, είτε η εφαρμογή αφορά μια απλή οικιακή γραμμή, είτε την ασφάλεια ενός βιομηχανικού κινητήρα με μεγάλο ρεύμα εκκίνησης, αλλά και μεγαλύτερης ανοχής στην ικανότητα διακοπής. Επίσης, οι αυτόματες ασφάλειες θα πρέπει να δέχονται και τις κατάλληλες βοηθητικές επαφές που αφορούν την σηματοδότηση της κατάστασης τους, την απομακρυσμένη διακοπή τους, ακόμα και την αυτόματη επαναφορά τους στην περίπτωση που το σφάλμα είναι στιγμιαίο.

Πίνακας: Η καρδιά της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης

Ακριβώς την ίδια λογική οφείλουν να παρέχουν τα ρελέ διαφυγής, για τα οποία πρέπει να υπάρχει ικανότητα επιλογής της κατάλληλης ευαισθησίας ανάλογα με την εφαρμογή τους. Ως παράδειγμα, ρελέ 30mA για γενική χρήση, 10mA για εφαρμογή σε παιδικά δωμάτια, υδρομασάζ κ.λπ. και 300 mA για βιομηχανικές εφαρμογές.

Πίνακας: Η καρδιά της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης

Σε εγκαταστάσεις ειδικών συνθηκών (πολύ υψηλή υγρασία, χλώριο κλπ) συνιστάται η χρήση των αντίστοιχων εξειδικευμένων προϊόντων, ειδικά σχεδιασμένων για τέτοιου τύπου εφαρμογές. Υπάρχουν επίσης ειδικές κατηγορίες ρελέ διαφυγής (τύπου Α και Β), στην περίπτωση που ο ηλεκτρικός εξοπλισμός ενδέχεται να παρουσιάσει παλμικά ρεύματα διαρροής με συνεχή συνιστώσα. Τέλος, η δυνατότητα αυτόματης επαναφοράς (restart) του ρελέ σε περίπτωση στιγμιαίας ή τυχαίας διαρροής, παρέχει μια έξτρα εξασφάλιση στο τελικό χρήστη και ως εκ τούτου κρίνεται απαραίτητη σε περιπτώσεις παρατεταμένης απουσίας από τον χώρο (εξοχικά σπίτια). Η λειτουργία αυτόματης επαναφοράς οφείλει να συμπληρώνεται από την ύπαρξη δύο βοηθητικών επαφών, με την πρώτη να ενεργοποιείται σε αρχικό στάδιο σφάλματος και την δεύτερη σε οριστική παύση λειτουργίας, παρέχοντας πλήρη πληροφόρηση για την κατάσταση της εγκατάστασης.

Αντικεραυνικά

Προκειμένου να εξασφαλίσουμε την προστασία της εγκατάστασης έναντι κεραυνών η χρήση των αντικεραυνικών ράγας είναι απολύτως απαραίτητη. Η χρήση τους γίνεται δε πιο επιτακτική, όσο η αξία του προστατευόμενου εξοπλισμού (οικιακού ή κτιριακού) αυξάνεται. Τα αντικεραυνικά ράγας έχουν ως βασικό ρόλο την προστασία του ηλεκτρικού εξοπλισμού έναντι παροδικών υπερτάσεων που οφείλονται σε κεραυνούς, οπότε θα πρέπει να παρέχουν λύση σε κάθε βαθμό επικινδυνότητας ανά γεωγραφική θέση. Η επιλογή του ενδεδειγμένου προϊόντος είναι διαφορετική αναλόγως αν η εγκατάσταση διαθέτει αλεξικέραυνο ή όχι. Τα φυσίγγια οφείλουν να είναι αποσπώμενα για την άμεση και εύκολη αντικατάσταση τους. Σημαντικό πλεονέκτημα αποτελεί η δυνατότητα προειδοποίησης αντικατάστασης μέσω της ενδιάμεσης ένδειξης πάνω στο κάθε φυσίγγι.

Πίνακας: Η καρδιά της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης

Τέλος, η δυνατότητα οπτικής/ηχητικής ένδειξης μέσω βοηθητικής επαφής σε περίπτωση καταστροφής εξασφαλίζει το μέγιστο βαθμό ασφάλειας στον τελικό χρήστη. Όταν η εγκατάσταση χρειάζεται συμπληρωματική προστασία, λόγω ύπαρξης ευαίσθητου εξοπλισμού σε επί μέρους γραμμές συνιστάται η χρήση των αντίστοιχων αντικεραυνικών γραμμής. Η αντικεραυνική προστασία των εγκαταστάσεων συμπληρώνεται με τα αντικεραυνικά ασθενών ρευμάτων (προτείνονται για προστασία τηλεφωνικών γραμμών) καθώς και τα αντικεραυνικά των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων. Όμως, μια εγκατάσταση θεωρείται ότι διαθέτει ολοκληρωμένη προστασία μόνο όταν περιλαμβάνει και τη χρήση επιτηρητών τάσης. Ο ρόλος των επιτηρητών είναι να θέτουν εκτός λειτουργίας την εγκατάσταση κάθε φορά και για όσο χρονικό διάστημα η τάση του δικτύου υπερβεί τα επιλεγμένα από το χρήστη όρια λειτουργίας.

Διαχείριση ενέργειας

Εξίσου σημαντικό κεφάλαιο με τα υλικά προστασίας, αποτελούν και τα υλικά διαχείρισης της ενέργειας. Η σωστή διαχείριση της ενέργειας στις μέρες μας, πέρα από την λειτουργική αρτιότητα των συσκευών που απαιτεί, είναι συνδυασμένη και με την εξοικονόμηση της ενέργειας ως επιπρόσθετο πλεονέκτημα για τον πελάτη που σε κάθε περίπτωση απολαμβάνει σημαντικό χρηματοοικονομικό όφελος. Στη γκάμα αυτών των προϊόντων περιλαμβάνονται οι ηλεκτρονόμοι (ρελέ ισχύος), τα ρελέ καστάνιας, οι χρονοδιακόπτες, οι ρυθμιστές έντασης φωτισμού (dimmer), οι ψηφιακοί μετρητές ενέργειας, οι διακόπτες λυκόφωτος ράγας, οι θερμοστάτες ράγας και οι αυτόματοι κλιμακοστασίου.

Πίνακας: Η καρδιά της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης

Η σύγχρονη σημερινή εγκατάσταση δίνει τη δυνατότητα απεικόνισης και παρακολούθησης της συνολικής κατανάλωσης με τη χρήση των ψηφιακών μετρητών ενέργειας. Έτσι, ο χρήστης ευαισθητοποιείται και μπορεί να προσαρμόσει την κατανάλωση, σύμφωνα με τις ανάγκες και τον οικονομικό προϋπολογισμό του.

Πίνακας: Η καρδιά της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης

Η τεχνολογία στη ρύθμιση του φωτισμού οφείλει να ακολουθεί τις εξελίξεις σε ότι αφορά τις νέες τεχνολογικές τάσεις. Η ταχεία διάδοση των λαμπτήρων φθορίου, οικονομίας και LED, απαιτεί την ύπαρξη προϊόντων συμβατών με τις τεχνολογίες αυτές, ώστε να εξασφαλίζει το επιθυμητό αποτέλεσμα. Στον τομέα του χρονικού προγραμματισμού, η σημερινή τεχνολογία μεγιστοποιεί το ενεργειακό όφελος του χρήστη με την επιλογή των ψηφιακών χρονοδιακοπτών. Η ρύθμιση γίνεται με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια (σε επίπεδο min ή sec) σε σχέση με τους αναλογικούς, ενώ παράλληλα, οι χρονοδιακόοπτες αυτοί διαθέτουν ημερήσιο και εβδομαδιαίο προγραμματισμό και μεγάλη εφεδρεία στο αποθηκευμένο πρόγραμμα σε περίπτωση διακοπής τάσης. Ειδικότερα σε εφαρμογές φωτισμού κατά τις νυκτερινές ώρες (πινακίδες εμπορικών καταστημάτων, βιτρίνες, φώτα κήπου κτλ.), με την χρήση αστρονομικού χρονοδιακόπτη η ενεργοποίηση και η απενεργοποίηση της εντολής μπορεί να συγχρονιστεί με την δύση και την ανατολή του ηλίου αντίστοιχα καθ’ όλη την διάρκεια του ημερολογιακού έτους,. Στην περίπτωση αυτή επιτυγχάνεται ακόμη μεγαλύτερη οικονομία, η οποία μπορεί να προσεγγίσει και το 50%.

Κτιριακός έλεγχος

Ο κεντρικός έλεγχος του κτιρίου αποτελεί την τελευταία τάση στις σύγχρονες εγκαταστάσεις. Σε ένα έξυπνο κτίριο το επικρατέστερο σήμερα πρωτόκολλο επικοινωνίας μεταξύ των συσκευών θεωρείται το ΚΝΧ, όπου τα πιστοποιημένα προϊόντα με το λογότυπο αυτό συνεργάζονται τέλεια μεταξύ τους ακόμα και αν είναι διαφορετικών κατασκευαστών. Οι βασικές εφαρμογές που καλύπτει το ΚΝΧ, είναι ο κεντρικός ή απομακρυσμένος έλεγχος φώτων, ηλεκτρικών ρολών, θέρμανσης καθώς και συνδυαστικά σενάρια αυτών. Η εφαρμογή ΚΝΧ προϋποθέτει το σχεδιασμό της εγκατάστασης στο αρχικό στάδιο κατασκευής του κτιρίου. Σε περίπτωση ήδη υπάρχουσας εγκατάστασης χωρίς αυτή την υποδομή παρέχεται σήμερα η δυνατότητα ασύρματων εντολών για τον φωτισμό και τα ρολά με την τοποθέτηση στον πίνακα ειδικών δεκτών και την χρήση ασύρματων πομπών (τηλεκοντρόλ). Η εγκατάσταση αυτή περιέχει μεγάλο εύρος εφαρμογών και δεν προϋποθέτει ειδικές γνώσεις από τον εγκαταστάτη.

Πίνακας: Η καρδιά της ηλεκτρολογικής εγκατάστασης

Με δεδομένο το ρυθμό των τελευταίων τεχνολογικών εξελίξεων ο εγκαταστάτης πρέπει να ενημερώνεται συνεχώς για τα νέα προϊόντα, έτσι ώστε να μπορεί να παρέχει πάντα την πιο σύγχρονη, ποιοτική και ολοκληρωμένη λύση στον πελάτη. Οι τεχνολογικές εξελίξεις μπορούν να εγγυηθούν το μέγιστο αποτέλεσμα τόσο στον τομέα της προστασίας, της εξοικονόμησης της ενέργειας αλλά και της άνεσης της εγκατάστασης.

Άρθρο του κ. Δημήτρη Ευστρατιάδη, ο οποίος εργάζεται στο τεχνικό τμήμα της εταιρείας Hager Hellas